15 jaar sanering Umicore-sites: “Voorbeeld van goede samenwerking”

In

11

gemeenten werden gronden onderzocht en gesaneerd.

Wat hebben Hoboken, Olen, Overpelt en Balen met elkaar gemeen? De bodem van de vier gemeenten raakte lang geleden vervuild door activiteiten van Union Minière, vandaag materiaaltechnologiegroep Umicore. Om die vervuiling aan te pakken konden inwoners de afgelopen vijftien jaar rekenen op steun van de OVAM, de Vlaamse overheid, Umicore en Nyrstar.

In de negentiende en twintigste eeuw werd de impact van de metaalverwerkende industrie, waarin Union Minière actief was, danig onderschat. Hoge schouwen braakten giftige rookpluimen uit, afvalwater vol zware metalen werd in beken geloosd en met de afvalstoffen werden wegen aangelegd.

“Die vervuiling had grote gevolgen voor de omgeving van de fabrieksterreinen in Hoboken, Olen, Overpelt en Balen”, zegt Petra De Clercq van de OVAM. “Jarenlang konden landbouwers sommige gewassen niet op een veilige manier telen. Moestuinen werden afgeraden en kinderen die in de omgeving van Hoboken woonden hadden vaak te veel lood in het bloed.”

Convenant

In 2004 engageerden Umicore en de OVAM zich om de bodemverontreiniging gezamenlijk aan te pakken. Samen met de Vlaamse Regering ondertekenden ze een convenant. Daarin werd bepaald dat de fabrieksterreinen en hun omgeving grondig onderzocht en indien nodig gesaneerd moesten worden. In 2007 nam zinkverwerker Nyrstar de vestigingen in Overpelt en Balen over, en daarmee ook de bodemsanering van die terreinen.

“Zowel de fabrieksterreinen als de ruime omgeving werden onderzocht. De concentraties aan schadelijke stoffen toetsten we aan de grenswaarden uit het Bodemdecreet”, aldus Petra De Clercq. “Zo deelden we elk gebied op in vier zones: zones die veilig zijn, zones waar preventieve maatregelen nodig zijn om groenten en fruit te kweken, zones waar groenten en fruit kweken wordt afgeraden en zones waar een sanering nodig is.”

“Met het convenant maakt Umicore duidelijk dat het zijn verantwoordelijkheid neemt.”

Woonbuurten eerst

Onveilige zones in woonbuurten werden eerst onder handen genomen. De OVAM en Umicore legden daarvoor elk een som van 15 miljoen euro op tafel. De sanering van de wijken Moretusburg en Hertogvelden werd volledig door Umicore betaald. “Vooral in Moretusburg, een woonbuurt vlak bij de fabriek in Hoboken, was de nood hoog”, weet Petra De Clercq. “Daar wonen nogal wat kinderen en tot voor kort gingen er ook kleuters naar school. Die liepen dan het risico om verontreinigde grond in hun mond te stoppen.”

De sanering van Moretusburg was echter geen makkelijke klus. De Umicore-fabriek in Hoboken wordt immers omgeven door aaneengesloten rijhuizen. “Om de achtertuinen te kunnen saneren, moesten we ons graafmateriaal met een enorme kraan over de huizen hijsen”, vertelt De Clercq. “Tijdens de werkzaamheden probeerden we de inwoners zo weinig mogelijk te storen. Wie vragen had, kon die stellen tijdens een van de infoavonden of via een speciale telefoonlijn.”

Voorbeeld

Momenteel worden enkel nog de fabrieksterreinen zelf gesaneerd. Daarvoor legt Umicore nog eens 62 miljoen euro op tafel. Het convenant is intussen bijna ten einde, en zowel Umicore als de OVAM blikt positief terug op het verloop van de werkzaamheden. Petra De Clercq: “Dankzij regelmatig en transparant overleg is de samenwerking tussen alle partijen goed verlopen. Umicore gebruikt deze manier van werken intussen ook om elders saneringen aan te pakken, bijvoorbeeld in Brazilië. De raamovereenkomst in Vlaanderen is een duidelijk signaal dat Umicore zijn verantwoordelijkheid neemt en historische verontreinigingen grondig wil aanpakken.”

Zie ook: http://www.ovam.be/convenant-umicore-nyrstar-vlaamse-overheid-ovam