Nieuwe kansen voor luierrecyclage

Luiers en incontinentiemateriaal maken

12%

van het huisvuil uit

Wegwerpluiers zijn al decennialang een succes. Gebruikers vinden ze praktisch, hygiënisch en comfortabel. Samen met incontinentieluiers voor ouderen vormen ze echter ook een groeiende afvalberg. Luiers bestaan immers uit nieuwe, hoogwaardige grondstoffen waar nog geen circulaire mogelijkheden voor bestaan. Eerdere pogingen om luiers te recycleren draaiden op niets uit, maar daar brengt een nieuwe aanpak straks misschien verandering in.

Bijna 12 procent van het huisvuil in Vlaanderen bestaat uit luiers en incontinentiemateriaal. Dat komt neer op 89 000 ton afval per jaar. Luierrecyclage zou die hoeveelheid sterk kunnen terugdringen. In het kader van de circulaire economie wil de OVAM samen met de verschillende ketenpartners duurzame oplossingen zoeken. In een aparte werkgroep steken onder meer producenten, distributeurs, inzamelaars, verwerkers en gebruikers de koppen bij elkaar.

“Sinds 2017 bekijken we verschillende manieren om de luierberg te verkleinen”, zegt Annemie Andries van de OVAM. “Dat kan bijvoorbeeld door minder wegwerpluiers of meer herbruikbare luiers te gebruiken. Langs de aanbodzijde kunnen producenten misschien gerecycleerde materialen in hun luiers verwerken. En tot slot bekijken we of de luiers zelf gerecycleerd kunnen worden. In het ideale scenario wordt het ontwerp van een luier aangepast in functie van de recyclagemogelijkheden.”

“Door valoriseerbare stromen te creëren, wordt het recycleren van luiers economisch haalbaar”

Medicijnresten

Om de opties voor recyclage in kaart te brengen, kijkt de werkgroep onder meer naar Nederland. Daar werkt Rijkswaterstaat aan een wettelijk kader om luiers op een milieuveilige manier te recycleren. In Nijmegen wordt dit voorjaar een eerste industriële installatie geopend.

“Luiers recycleren is geen eenvoudige opgave”, vertelt initiatiefnemer Willem Elsinga. “Het gebruik ervan blijft stijgen, zeker nu ook ouderen meer incontinentiemateriaal gebruiken. Dat maakt de uitdaging ook groter, want luiers van volwassenen bevatten vaker ziekteverwekkers en medicijnresten. Om die te verwijderen, behandelen we de gebruikte luiers onder hoge druk met stoom. In een volgende stap kunnen we de verschillende materialen scheiden en recycleren.”

Bestaande installaties

In een notendop werkt de nieuwe techniek zo. De luiers worden gemengd met ingedikt rioolslib. Bij een temperatuur van 250 graden en onder 40 bar drukstoom veranderen de luiers in een vloeibaar geheel. De daaropvolgende koeling laat het plastic in het mengsel stollen, waardoor het verzameld kan worden voor recyclage. Het resterende slib wordt vergist om biogas te vormen. Het digestaat van het vergiste materiaal wordt gecomposteerd: de urinefractie wordt gezuiverd en in kunstmest omgezet. Uiteindelijk blijft er alleen nog biomassa over. Doordat er vier valoriseerbare stromen gecreëerd worden – plastic, groen gas, kunstmest en biomassa – is het proces economisch rendabel.

“Het grote voordeel van onze aanpak is dat we bestaande installaties gebruiken. Dat is eenvoudiger en goedkoper”, zegt Willem Elsinga. “Afvalenergiecentrale ARN, waarmee we nauw samenwerken, bezorgt ons de nodige hogedrukstoom. Vlakbij ligt waterzuiveringsbedrijf Waterschap Rivierenland, dat het ingedikte rioolslib levert. Het slib dat in onze installatie ontstaat, gaat terug naar het waterzuiveringsbedrijf en wordt daar vergist tot biogas. Het overblijvende digestaat gaat naar de bestaande composteerinstallatie. Die maakt daaruit biomassa en kunstmest. Een nabijgelegen plasticverwerker recycleert de kunststoffen. Onze installatie voor luierrecyclage vormt gewoon een nieuw puzzelstukje in het geheel. Via onze partners vinden we bovendien makkelijker afnemers voor onze producten.”

Minder CO2

De afgelopen twee jaar werd de nieuwe werkwijze uitgetest in een pilootinstallatie van 300 liter. Sinds december 2018 wordt er naast die kleine reactor ook een grote van 5000 liter opgestart. Die wordt in mei 2019 officieel geopend. Op termijn zou de installatie per jaar 15 000 tot 20 000 ton luiers kunnen verwerken.

“Onze technologie is zowel rendabel als duurzaam. Uit een levenscyclusanalyse (LCA) is gebleken dat ons recyclageproces 480 kilo CO2-uitstoot bespaart per ton luiers, in vergelijking met hoogwaardige verbranding. Dat is echt wel veel”, aldus Willem Elsinga. “In een volgende stap willen we ook gaan samenwerken met de producenten van luiers. Als zij het ontwerp van hun producten willen bijsturen, door bijvoorbeeld minder fossiele grondstoffen te gebruiken, wordt de recyclage nog efficiënter. Hoe meer partners de handen in elkaar slaan, hoe beter.”

Nieuwe perspectieven

Ook elders in Europa werken bedrijven aan de ontwikkeling van een goede recyclagetechniek. Zo werd in Noord-Italië de luierverwerkingsinstallatie Fater S.p.A. opgestart, een samenwerking tussen een milieubedrijf en een producent van wegwerpluiers. De samenwerking tussen producenten en andere ketenpartners biedt nieuwe perspectieven voor de recyclage van luiers en incontinentiemateriaal, gericht op het sluiten van de materialenkringloop op een duurzame en kostenefficiënte manier.

Zie ook: www.vanluiernaargrondstof.nl en www.ovam.be/luiers