Hoe TOTEM de milieu-impact van de bouwsector verlaagt

1.100

architecten probeerden de tool al uit

Sinds februari 2018 maakt de onlinetool TOTEM architecten, aannemers en projectontwikkelaars bewust van de milieu-impact van hun ontwerpen. “Met TOTEM kun je makkelijk creatieve oplossingen zoeken om een gebouw duurzamer te maken”, zegt architecte Florence Pierard.

Duurzaam bouwen staat voor veel mensen gelijk aan een laag energieverbruik. Welke impact de gebruikte bouwmaterialen hebben, wordt vaak vergeten. Daar wil de OVAM verandering in brengen. Samen met de KU Leuven, onderzoeksinstelling VITO, het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf (WTCB) en het Brusselse en Waalse Gewest ontwikkelde de OVAM de onlinetool TOTEM, waarmee architecten de milieu-impact van de materialen in een ontwerp in kaart kunnen brengen. De gratis tool kadert in het beleidsprogramma ‘materiaalbewust bouwen’, dat toenmalig minister van Milieu Joke Schauvliege in 2014 goedkeurde.

Hoe werkt het?

TOTEM berekent het M-peil van een ontwerp op basis van zeventien indicatoren. Daarbij hoort niet alleen de CO2-uitstoot, maar bijvoorbeeld ook de verzuring, fijnstofvorming en uitputting van grondstoffen die worden veroorzaakt door het materiaal te gebruiken. De berekening stoelt op een levenscyclusanalyse (LCA). “De nieuwe tool berekent de volledige impact die een materiaalsoort op het milieu heeft, vanaf het moment dat de grondstof wordt ontgonnen tot het einde van de levensfase”, zegt Roos Servaes van de afdeling materialenbeheer van de OVAM. “Ook de milieukosten voor het onderhoud van bepaalde materialen tellen mee, net als de recyclage of storting ervan na gebruik. Zo kan de architect gefundeerde keuzes maken.”

Sinds de lancering van TOTEM in februari 2018 gebruikten al ruim 1100 architecten de tool om de milieu-impact van een ontwerp te berekenen. De OVAM organiseerde in de loop van 2018 ook meerdere opleidingen, waaraan maar liefst 240 architecten deelnamen. Architecten die in opdracht van de Vlaamse overheid werken, worden door het Facilitair Bedrijf verplicht om zich in de tool te verdiepen.

Florence Pierard: “TOTEM houdt rekening met de Belgische context

Transparant

Een voorstander van het eerste uur is 3E, een consultancybureau dat architecten en overheden begeleidt bij duurzame bouwprojecten. 3E introduceerde TOTEM onder meer bij het Facilitair bedrijf en maakt zelf ook veelvuldig gebruik van de tool.

“Bij het analyseren van bouwprojecten houden we niet alleen rekening met interessante energieconcepten, maar ook met de milieu-impact van de voorgestelde materialen. Via een kosten-batenanalyse combineren we verschillende factoren om een doordachte keuze te kunnen maken. Daarbij kan TOTEM ons helpen”, zegt ingenieur-architecte Florence Pierard. “Hoewel de tool nog niet zo lang bestaat, is hij erg transparant. Je kunt er makkelijk mee op zoek gaan naar creatieve oplossingen om de milieu-impact van je ontwerp te verkleinen.”

“Een van de grootste voordelen van TOTEM is dat de tool rekening houdt met de Belgische context. In het buitenland bestaan gelijkaardige tools, maar die berekenen de impact van materialen via een algemene database. TOTEM integreert de Belgische wetgeving en de lokale context in zijn berekeningen. Als in de toekomst ook de EPB-eisen en het BREEAM-certificaat (een Brits duurzaamheidscertificaat voor gebouwen dat over de hele wereld wordt gebruikt, red.) worden geïmplementeerd, kan TOTEM alleen maar relevanter worden.”

Zie ook: www.ovam.be/materiaalprestatie-gebouwen of www.totem-building.be