Lancering CE Monitor

In november 2021 werd de CE Monitor gelanceerd tijdens het slotevent van het Steunpunt Circulaire Economie. De CE Monitor brengt onderzoeksresultaten en cijfers samen in een set van overzichtelijke indicatoren. Zo krijgen beleidsmakers, onderzoekers en het bredere publiek zicht op de stand van zaken en de uitdagingen voor de circulaire economie in Vlaanderen.

Raadpleeg de CE Monitor.

Lees meer over de CE Monitor in OVAM.link van december 2021.

Ecodesign Award voor studenten uitgereikt

Elk jaar lauweren de OVAM en Vlaanderen Circulair jonge talenten met baanbrekende circulaire ideeën. In 2021 ging de Ecodesign Award voor Problem Solving naar Arthur Boven voor zijn CO2-neutrale biomassareactor. Daarmee kan een bedrijf overbodige restwarmte inschakelen om algen te kweken als basis voor onder meer voeding, bioplastic en biobrandstof.

Elien Gielen won in de categorie Everyday Life. Haar project Son-mat bestaat uit een pakket van fysieke en digitale tools waarmee mensen zelf groenten kunnen fermenteren om voedselverlies te voorkomen.

De winnaars kregen een smartphone met een gouden cover met daarin de contactgegevens van onder meer ondernemers, investeerders en beleidsmakers om hun project of carrière dat extra duwtje te geven.

Initiatieven in de bouwsector

Green Deal Circulair Bouwen

In 2021 ging de Green Deal Circulair Bouwen, in samenwerking met Vlaanderen Circulair en de Confederatie Bouw, zijn tweede jaar in. De 320 deelnemende organisaties vormen een lerend netwerk en komen vier keer per jaar samen om praktijkervaringen uit te wisselen. De deelnemers voeren ook minstens één pilootproject uit en er is een onderzoeksgroep gewijd aan juridische, economische en andere drempels.

Nieuwe gids milieubewust bouwen voor Vlaamse overheden

Gebouwelementen en bouwmaterialen zijn verantwoordelijk voor 10 tot zelfs 50 % van de totale milieu-impact van gebouwen. Daarom is de materiaalkeuze bij de bouw of renovatie van cruciaal belang. TOTEM (Tool to Optimise the Total Environmental impact of Materials) kan die milieu-impact identificeren en beperken van bij het begin van de ontwerpfase.

In opdracht van de OVAM onderzochten het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf (WTCB) en het Bureau Bouwtechniek hoe Vlaamse overheden een voorbeeldrol kunnen spelen als voorschrijver van TOTEM in bouwprojecten. Het resultaat is de praktische gids TOTEM voorschrijven in overheidsopdrachten, met richtlijnen, strategieën en stappen om het gebruik van TOTEM te integreren.

Ontwerp nieuw beleidsplan bouw

Om klimaatneutraal te worden tegen 2050, zoals de Europese Commissie met de Europese Green Deal voor ogen heeft, moeten alle sectoren hun steentje bijdragen. Ook de bouwsector. Een manier om dat te bereiken, is de transitie naar een circulaire economie versnellen. De OVAM schreef de ontwerptekst voor de beleidsvisie rond dat thema. Het ontwerp Op weg naar circulair bouwen zet mijlpalen en doelstellingen uit tot 2030. De focus ligt daarbij op de beheersing van de milieu-impact en het materiaalgebruik.

Het beleidsprogramma hield rekening met de inzichten van experts van de Proeftuin Circulair Bouwen. Zij identificeerden in 2020 systemische knelpunten waar we bij de transitie naar de circulaire bouweconomie tegenaan botsen. Het gebrek aan afstemming tussen vraag en aanbod van circulaire materialen en circulaire ontwerpmethoden is het grootste knelpunt. Bij de vraag is er nood aan informatie en sensibilisering die de potentiële opdrachtgevers overtuigen. Bij het aanbod bestaat er terughoudendheid om bepaalde risico’s te nemen. Er heerst onduidelijkheid over de kwaliteit en andere aspecten van de materialen of de geboden oplossingen.

Het onderzoek werd eind 2020 afgerond en verliep deels parallel met het consultatieproces voor het nieuwe beleidsprogramma.

Samenwerkingsovereenkomst met Port of Antwerp

De OVAM en Port of Antwerp (PoA) sloten een samenwerkingsovereenkomst van drie jaar om de transitie naar een duurzaam, circulair havengebied waar te maken. Daarbij ligt de focus op afval-, materialen- en bodembeheer en de uitbouw van Vlaanderen als recyclagehub. De OVAM en Vlaanderen Circulair vormen met hun kennis en expertise de link tussen beleidskaders en werkagenda’s en de Vlaamse havenstrategie.

In 2021 werd al een eerste concreet initiatief gelanceerd: een oproep tot innovatieve projecten rond industriële symbiose. Kandidaten moeten een realistische businesscase kunnen voorstellen waarbij minstens twee verschillende bedrijven materialen uitwisselen en zo een afvalstroom omzetten in een waardevolle grondstof. De twee winnende projecten krijgen middelen om de symbiose te analyseren en te testen in de bedrijfspraktijk, met het oog op de uiteindelijke uitrol op bedrijfsniveau.

Lees hier het volledige persbericht

Lees meer over de samenwerking tussen de OVAM en Port of Antwerp in OVAM.link maart 2021.

EU Green Week

De EU Green Week 2021 vond plaats van 31 mei tot 4 juni en was gewijd aan de link tussen de Europese Green Deal en het EU-actieplan om vervuiling te bannen. Vlaanderen Circulair en de OVAM namen de gelegenheid te baat om gerelateerde initiatieven in de kijker te zetten, met onder meer een aanbod van workshops, virtuele referentiebezoeken en webinars.

Circulaire hub O.666

In 2013 kocht de OVAM de verontreinigde site van het vroegere North Sea Bunkers, saneerde de bodem en herstelde het dak. Vandaag is het de thuishaven van een groep lokale vzw’s die er activiteiten organiseren in het teken van de circulaire economie. Er zijn vijf creatieve ateliers voor (tewerkstellings)projecten rond voeding, tuinieren, muziek, ontwerp en handwerk. Daarnaast is er ruimte om jonge makers te coachen richting circulair ondernemen. De naam O.666 verwijst naar een ‘verboden’ volgnummer voor vissersboten en symboliseert een veilige haven voor wie nergens anders bij hoort.

OESO-rapport geeft Vlaanderen goede punten

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) publiceerde in maart 2021 haar Environmental Performance Review voor België. Volgens het rapport scoort Vlaanderen in het bijzonder zeer goed op het vlak van afval- en bodembeheer en beschikken we over sterke plannen voor de transitie naar een circulaire economie. De goede score hebben we onder meer te danken aan de inzet van een efficiënte mix van beleidsinstrumenten en de hoge recyclage- en hergebruikcijfers. Ook de Vlaamse aanpak van de covidpandemie op het vlak van afvalbeheer krijgt goede punten.

Structurele samenwerking met Nederland

Vlaanderen en Nederland spraken al in 2020, tijdens een Vlaams-Nederlandse top, de ambitie uit om nauw samen te werken aan de circulaire transitie. In 2021 vond er eerst een virtuele uitwisseling plaats, waarbij meer dan 100 Vlaamse en Nederlandse collega’s dieper ingingen op 9 actuele onderwerpen. Later zette de Nederlandse ambassade een handelsmissie op in Brussel. De OVAM gaf daar het startschot met een toelichting over de circulaire plannen van de Vlaamse Regering en de rol van Vlaanderen Circulair. De delegatie bezocht ook het kantoor van de OVAM voor presentaties over de werkagenda’s, uitvoeringsplannen en steunmechanismen waarmee Vlaanderen de circulaire transitie aanwakkert.

De OVAM op COP26

De top waar veel klimaatexperts naar uitkeken, was COP26 in het Schotse Glasgow. Ook de OVAM was aanwezig. We organiseerden samen met de Europese Commissie, SITRA, de Ellen MacArthur Foundation, Climate-KIC en Generation Climate Europe het evenement Scale up circular solutions to reach the 1,5-degree target. Lokale overheden, bedrijven en jongeren getuigden er over de manier waarop de circulaire economie bijdraagt aan het halen van de klimaatdoelstellingen. Op uitnodiging van de OVAM bracht Leuvens burgemeester Mohamed Ridouani het verhaal over Leuven 2030. Aansluitend focuste een beleidsdebat op hoe de circulaire economie beter geïntegreerd kan worden in de nationale klimaatbeleidsplannen.