Twee personen houden petflessen vast

Afvalcijfers 2018: nog betere selectieve inzameling is noodzakelijk

Vlaamse gezinnen en bedrijven produceren steeds minder afval. Dat blijkt uit de afvalcijfers die de OVAM jaarlijks publiceert. Toch blijft de OVAM preventie, selectieve inzameling en recyclage stimuleren. Zestig procent van onze klimaatvoetafdruk is materialen-gerelateerd; een circulaire economie met minder materialengebruik en maximale recyclage levert dus significante klimaatwinsten op. Omwille van afvalbeleidsmaatregelen gaat het Vlaamse klimaatplan uit van een vermindering van de hoeveelheid verbrand afval met 25 % of 500 000 ton tegen 2030. Zo zou Vlaanderen 300 000 ton CO2 besparen, becijferde de OVAM.

Huishoudelijk afval

De hoeveelheid restafval blijft hetzelfde als in 2017: 145,6 kg/inwoner. Vlaanderen streeft naar 138 kg/inwoner in 2022. De OVAM verwacht dat de dalende trend die zich sinds 2008 voordoet, zich ook de volgende jaren zal verderzetten door de nieuwe sorteerregels voor gft, de uitgebreide pmd-inzameling en de inzet op visitaties. Een belangrijke conclusie uit de visitaties van de gemeenten is dat de combinatie van een dure restafvalzak of afvalbak en een hoog niveau van sorteermogelijkheden de restafvalcijfers op termijn doet dalen.

Het selectief ingezamelde afval zal opnieuw toenemen. Vanaf 2020 zullen ook de effecten van een aantal maatregelen uit het verpakkingenplan duidelijk zijn. De komende jaren versterkt de OVAM ook de aandacht voor organische fracties in het restafval.

Bedrijfsafval

In 2018 produceerden de Vlaamse bedrijven voor de tweede keer op rij meer restafval. De recyclagegraad van het Vlaamse bedrijfsafval blijft met 79 % hoog. Rolcontainers voor bedrijfsrestafval bevatten wel nog voor 52 % recycleerbaar materiaal, waarvan 29 % verplicht selectief ingezameld moet worden. Afzetcontainers voor bedrijfsrestafval bevatten zelfs nog 57 % recycleerbaar materiaal, waarvan 44 % selectief in te zamelen. Tegen 2022 stelt Vlaanderen een doelstelling voorop van 15 % minder bedrijfsrestafval.

ton huishoudelijk afval

%

restafval

%

selectief ingezameld afval

Daarvan werd 93,7 % gerecycleerd.

ton bedrijfsafval

%

van het totale bedrijfsafval krijgt een tweede leven

%

van het bedrijfsafval exclusief bouw- en sloopafval krijgt een tweede leven

pmd-zak op blauwe achtergrond

Uitgebreide pmd-zak maakt opmars

In het voorjaar van 2019 startte de uitrol van de uitgebreide pmd-zak. In 2020 en 2021 wordt de uitgebreide pmd-zak stilaan in de rest van Vlaanderen beschikbaar. Op 31 maart 2021 zullen alle Vlamingen de mogelijkheid hebben om hun plastic verpakkingen in de blauwe zak mee te geven met afvalophalers.

Fost Plus, het beheerorganisme dat in ons land verantwoordelijk is voor de inzameling van huishoudelijk verpakkingsafval, communiceert op de website De Nieuwe Blauwe Zak over de uitrol van het nieuwe systeem.

Boost voor plasticrecyclage

In de uitgebreide pmd-zak mogen naast blikjes en drankkartons ook alle plastic verpakkingen. De omschakeling is een belangrijke stap in de transitie naar een circulaire economie en het sluiten van de kunststofkringloop. Door een bredere selectieve inzameling kunnen meer plastics worden gerecycleerd.

op 4

Vlamingen

gebruikte de uitgebreide pmd-zak

kg

minder restafval

per inwoner ieder jaar dankzij de uitgebreide pmd-zak

ton

meer gerecycleerde plastics

ieder jaar dankzij de uitgebreide pmd-zak

Infografiek met gft-container en pictogrammen

Nieuwe sorteerregels voor gft

Op 1 januari 2019 traden nieuwe sorteerregels voor groenten-, fruit- en tuinafval (gft) in voege. Door de eenvoudigere sorteerregels kan meer organisch afval worden gevaloriseerd tot compost of vergist tot biogas. Die valorisatie wordt de komende jaren een speerpunt binnen het beleid van de OVAM. Bovendien daalt door de nieuwe sorteerregels het volume restafval in Vlaanderen en komen we een stap dichter bij de doelstelling om minder restafval te produceren.

Mooimakers opruimactie

Mooimakers wint aan bekendheid

Mooimakers werd in 2019 bekender als partner voor lokale overheden, bedrijven en het grote publiek in de strijd voor een propere omgeving. Dat heeft het Vlaamse initiatief tegen zwerfvuil en sluikstorten van de OVAM, de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) en Fost Plus te danken aan een doordacht beleid, een uitgebreide communicatiestrategie en een hands-on aanpak bij lokale besturen en bedrijven door allerlei concrete acties.

Coachingtrajecten en projecten bij gemeenten en Vlaamse partners

Al meer dan 100 steden en gemeenten volgen of volgden een coachingtraject om zwerfvuil en sluikstorten intensief aan te pakken. Daarnaast bestrijden specifieke projecten onder andere peuken en sluikstorten op probleemlocaties (afvalverzamelplaatsen, speelpleinen, haltes van het openbaar vervoer, snoeproutes …). In totaal werden 169 hotspots aangepakt. Tijdens de Week van de Handhaving besteedden 1500 handhavers een week lang speciale aandacht aan de sluikstort- en zwerfvuilproblematiek.

Operatie Proper

In 2019 namen 214 gemeenten deel aan Operatie Proper, het beloningssysteem van Mooimakers voor scholen en verenigingen om zwerfvuil aan te pakken. 407 actieplannen van scholen en verenigingen werden goedgekeurd en uitgevoerd.

Iedereen Mooimaker

Ook bij de burger wint Mooimakers aan populariteit. Meer dan 12 000 Vlamingen meldden in 2019 dat zij hun stoep proper houden. In totaal werden via de webwinkel ruim 342 000 producten besteld, zoals fluohesjes, grijpstokken, handschoenen en vuilniszakken.

 

Kom meer te weten over Mooimakers

miljoen euro

middelen

lokale besturen

volgen coachingtraject

handhavers

in de Week van de Handhaving

websitebezoekers

per maand

abonnees

op de nieuwsbrief

mensen

volgen Mooimakers op Facebook

Mooimakers

houden hun stoep proper

hulpmiddelen

besteld via de webshop

7 prestatie-indicatoren voor afval
2 prestatie-indicatoren voor bodem
7 contextindicatoren
34 beleidsindicatoren in 5 categorieën

Gemeentelijke benchmarktool gelanceerd

In februari 2019 lanceerde de OVAM de gemeentelijke benchmarktool. Daarmee ondersteunt de OVAM het milieubeleid van steden en gemeenten zodat ze het indien nodig zelf kunnen bijsturen. Het instrument kadert in het uitvoeringsplan voor huishoudelijk afval en gelijkaardig bedrijfsafval.

Afval-, materiaal- en bodembeleid

Met de tool evalueren lokale besturen hun afval-, materialen- en bodembeleid zelf aan de hand van indicatoren en kunnen ze hun prestaties toetsen aan die van vergelijkbare steden en gemeenten. De benchmarktool toont welke beleidsindicatoren aan goede prestaties gekoppeld zijn, zoals een diftarsysteem, handhavingsmaatregelen of preventiemaatregelen zoals de ondersteuning van thuiscomposteren. Steden en gemeenten krijgen aparte cijfers te zien voor zowel de selectieve afvalfracties als het huisvuil, grofvuil, veegvuil en het afval uit de straatvuilnisbakken, omdat die elk om een ander beleid vragen.

De bodemindicatoren haalde de OVAM uit de gemeentelijke inventaris van risicogronden en het grondeninformatieregister. Op termijn wil de OVAM de tool uitbreiden met data rond asbest en een prognosetool voor de klimaateffecten van het lokale afval- en materialenbeleid.

Partners

De tool werd ontwikkeld in samenwerking met Interafval, dat de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG), de Vlaamse afvalintercommunales en andere besturen die instaan voor lokaal afvalbeleid verenigt.

Naar de benchmarktool

Vlaamse wetgeving maakt strengere handhaving noodzakelijk

Het Vlaamse Materialendecreet, Bodemdecreet en Milieuhandhavingsdecreet verplichten de OVAM om de bepalingen over afvalstoffen en bodem strenger te handhaven. Het team Terreincontrole voerde in 2019 353 inspecties uit bij bedrijven. 286 keer controleerden ze of bedrijven afgedankte voertuigen, elektrische of elektronische apparaten, olie, banden of batterijen correct inzamelden, verwerkten en afvoerden. 67 keer inspecteerden ze of grondverzet op een correcte manier gebeurde.

Acties

In 65 % van de gevallen stelde het team een overtreding vast. Daarvan kreeg 57 % een aanmaning of raadgeving. 10 % van de overtreders ontving een proces-verbaal, een verslag van vaststelling of de vraag om een dwangsom te betalen omdat ze een zwaardere of herhaaldelijke overtreding begingen.

 

Alles over milieuhandhaving

terreincontroles

overtredingen

toezichthouders

Banner batterijen gezocht

Campagne ‘Gezocht’ helpt materiaalkringlopen sluiten

De ‘Gezocht’-campagne, een oproep van de OVAM en Bebat (de vzw verantwoordelijk voor de inzameling, sortering en recyclage van batterijen) aan gezinnen in Vlaanderen om lege batterijen in te zamelen, startte een zoektocht naar 84 miljoen batterijen. Die zijn goed voor minstens 450 ton ijzer, 300 ton zink, 35 ton nikkel en 10 ton kobalt die op die manier gerecupereerd worden. Die waardevolle stoffen kunnen een tweede leven krijgen in smartphonebatterijen, laptops en batterijen voor e-bikes.

Circulaire economie

Selectieve inzameling en recyclage sluiten de materiaalkringlopen en zijn onontbeerlijk in de transitie naar een circulaire economie. Daarom riepen Bebat en de OVAM tussen 25 oktober en 15 november 2019 alle Vlamingen op om gebruikte batterijen binnen te brengen via de meer dan 25 000 inzamelpunten van Bebat. De campagne liep onder meer via radio- en tv-spots en met affiches op voertuigen van De Lijn.

De campagne is het resultaat van een nieuwe samenwerking tussen de OVAM en Bebat. Via het Vlaamse Fonds Batterijen zetten de OVAM en Bebat elk jaar een aantal acties op. Het gaat om sensibilisering, preventiecampagnes en wetenschappelijk onderzoek.

50 % meer batterijen ingezameld

De campagne was een groot succes. Tussen oktober en december werden 50 % meer batterijen ingezameld dan gedurende die periode in andere jaren. Vooral scholen zamelden veel meer batterijen in: hun inzamelcijfers lagen in het laatste kwartaal van 2019 vier keer zo hoog.

miljoen

batterijen ingezameld

ton

kobalt ingezameld

ton

nikkel ingezameld

ton

ijzer ingezameld